رییس مرکز مدیریت بیماری های واگیر وزارت بهداشت به مناسبت هفته اطلاع رسانی مقاومت میکروبی:

فقط 15 درصد بیماران بستری مبتلا به کرونا به آنتی بیوتیک نیاز دارند

رییس مرکز مدیریت بیماری های واگیر وزارت بهداشت ضمن هشدار نسبت به افزایش مصرف بی رویه دارو و بروز مقاومت میکروبی در مورد اکثر بیماری ها، گفت: از بین بیمارانی که در اثر ابتلا به کرونا در icu بستری می ‌شوند، حداکثر 15 درصد آنها نیاز به آنتی بیوتیک دارند، اما متاسفانه شاهدیم که 75 درصد آنها آنتی بیوتیک دریافت می ‌کنند و این نشان دهنده مصرف بی رویه آنتی بیوتیک است.
فقط 15 درصد بیماران بستری مبتلا به کرونا به آنتی بیوتیک نیاز دارند | بیمارستان سیدالشهداء یزد

به گزارش وبدا، دکتر محمدمهدی گویا، در نشست خبری که به مناسبت هفته اطلاع رسانی مقاومت میکروبی در استودیو سلامت وزارت بهداشت برگزار شد، بیان کرد: امروز اولین روز هفته اطلاع رسانی کنترل مقاومت میکروبی است، موضوعی بسیار مهم که یکی از مشکلات بزرگ مهم در جهان محسوب می ‌شود؛ متاسفانه با وقوع پاندمی کووید 19 در دنیا بسیاری از مشکلات بهداشتی که برای کنترل آنها برنامه ریزی شده بود، تحت تاثیر پاندمی قرار گرفت و تا حد زیادی به فراموشی سپرده شد؛ از جمله مهم ترین آنها موضوع مقاومت میکروبی است.

وی افزود: سال ها بود که مسئولین بهداشتی جهان اعلام می ‌کردند خطر قریب ‌الوقوعی سلامت مردم را تهدید می‌ کند و آن مقاوم شدن میکروارگانسیم ‌ها به درمان است. کم کم این نگرانی‌ ها به واقعیت پیوست و شاهد آن شدیم که میکروارگانیسم‌ های مختلفی در دنیا به داروهای ساده و موجود مقاومت پیدا کردند و به جایی رسید که برای برخی از آنها درمانی وجود ندارد و برخی دیگر از آنها به داروهای اصلی و کم عارضه ‌تر مقاوم شدند ‌و تنها به داروهای گران قیمت و پر عارضه ‌تر پاسخ می ‌دهند که دسترسی به آنها به راحتی امکان پذیر نیست و این مشکل روز به روز پیچیده تر می ‌شود؛ مگر اینکه تلاش و عزم همگانی و جهانی وجود داشته باشد تا از بروز هرچه بیشتر این اتفاق جلوگیری کنیم؛ هرچند که شاید “جلوگیری” لغت مناسبی برای مقابله با مقاومت میکروبی نباشد.

دکتر گویا ادامه داد: هر میکروبی که در بدن انسان و حیوان ایجاد بیماری می‌ کند، خصیصه ویژه‌ ای دارد که با تغییراتی که به دلیل انتقال آن از بدنی به بدن دیگر در ساختار ژنتیکی ‌اش به وجود می ‌آید، می‌ تواند مقاومت نسبت به داروهایی که برای درمانش به کار می‌ رود پیدا کند؛ مگر اینکه منطق و درایت خاصی برای درمانش وجود داشته باشد تا چنین پدیده ای تا جایی که می شود، به تعویق بیفتد.

بخش های ویژه بیمارستان ها از عوامل ایجادکننده مقاومت میکروبی در بیمار

وی تصریح کرد: عوامل مختلف در بروز مقاومت میکروبی اثرگذار است و اکثر موارد مقاومت میکروبی نسبت به میکروارگانیسم‌ ها متاسفانه در بیمارستان‌ ها به ویژه بخش‌ های icu رخ می‌ دهد و چنانچه با برنامه ریزی مناسبی جلوی این اتفاقات را بگیریم، شاید بتوانیم امیدوارتر به آینده نگاه کنیم.

رییس مرکز مدیریت بیماری های واگیر وزارت بهداشت خاطرنشان کرد: تغییراتی که در مصرف داروها صورت می‌ گیرد و اگر تجویز دارو با حساب و کتاب مناسب باشد، شاید بتوان امیدوار بود که این پدیده دیرتر رخ دهد. برخی داروهای ضد میکروبی بودند که به مدت کوتاهی بعد از آنکه تجویز سراسری آنها اتفاق افتاد، مقاومت میکروبی نسبت به آنها رخ داد. به عنوان مثال، از بین بیمارانی که در اثر ابتلا به کرونا در icu بستری می ‌شوند، حداکثر ۱۵ درصد آنها نیاز به آنتی بیوتیک دارند، اما متاسفانه شاهدیم که ۷۵ درصد آنها آنتی بیوتیک دریافت می ‌کنند و این نشان دهنده مصرف بی رویه آنتی بیوتیک است.

دکتر گویا افزود: در مورد بعضی از بیماری ها چه در بیمارستان و چه به صورت درمان سرپایی، به دلیل بروز مقاومت میکروبی با سختی هایی روبرو شده ایم، نمونه آن سل ‌های مقاوم به درمان (یعنی سل هایی که قبلا داروهای اصلی خط اولی که برای آنها به کار می رفت، در بازه زمانی شش ماهه منجر به بهبودی بیمار می شد)، است که در حال حاضر به دنبال مصرف بی رویه دارو، سل‌ هایی به وجود آمده که نسبت به دارو مقاوم شده اند.

رییس مرکز مدیریت بیماری های واگیر وزارت بهداشت در ادامه سخنانش گفت: مواردی از بیماری‌ های آمیزشی داریم که به دلیل مصرف بی رویه آنتی بیوتیک ‌ها و بروز مقاومت میکروبی و عدم هماهنگی بیمار و پزشک و تجویز غیرصحیح دارو، مبتلایان به این بیماری آمیزشی مقاوم به دارو شدند و به سادگی درمانشان موثر نیست. برخی از انواع سوزاک متاسفانه هیچ درمانی ندارند. فرد مبتلا به این بیماری علاوه بر رنج و عذابی که خودش می ‌کشد، متاسفانه عفونت خود را می ‌تواند به همسرش منتقل کند. مواردی از میکروب ‌های بیمارستانی داریم که آنها را با گران ترین داروها هم به سختی می ‌توان درمان کرد و متاسفانه مصرف و تجویز بی رویه و مصرف بیش از حد یا کمتر از حد داروهای ضد میکروبی کار را سخت کرده است و کسی که داروهای ضدمیکروبی تجویز می کند، باید بیمار خود را کنترل کند و به او آموزش دهد.

دکتر گویا با بیان اینکه با میکروارگانسیم‌ های مقاوم به دارو و سخت در درمان متعددی روبرو هستیم که هر روز به تعداد آنها اضافه می ‌شود، ادامه داد: متاسفانه مواردی از عفونت HIV را داریم که به دلیل اینکه داروهایی که برای درمان آنها به کار می ‌رفت به درستی تجویز و مصرف نشده است، به بیماری مقاوم به دارو تبدیل شده‌ اند. میلیون‌ ها تومان هزینه هر ماه درمان فرد مبتلا است. کسی که برای اولین بار داروی پنی‌ سیلین را کشف کرد، یعنی دکتر الکساندر فلمینگ در سال 1945 اعلام کرد که دارو را کشف کردم اما اگر رعایت نکنید، این دارو به زودی غیرموثر خواهد شد و هر دارویی هم که دقت در تجویز آن صورت نگیرد، تبدیل به داروی بی اثر می‌ شود و روز به روز درمان بیمار را سخت تر و پیچیده تر می کند.

وی در ادامه درخصوص گفت: اگر هماهنگی بین پزشک و بیمار و هماهنگی بین بخش ‌های مختلفی که با این داروها سروکار دارند به خصوص بخش هایی که برای سلامت دام و انسان کار می کنند و سازمان های دیگری که در کار تولید دارو نقش دارند و سازمانی هایی که کار نظارت سلامت دارو را برعهده دارند، وجود نداشته باشد، متاسفانه ممکن است شاهد روزهای بدتری باشیم. در حال حاضر باید دقت کافی به عمل آید تا مصرف دارو در سلامت دام و کارخانجات تولید مواد غذایی حتما با نظارت سازمان غذا و دارو باشد تا از خطر مقاومت میکروبی دور شویم.

رییس مرکز مدیریت بیماری های واگیر وزارت بهداشت در ادامه سخنانش در پاسخ به سوالی درخصوص شرایط نگهداری و دپوی واکسن‌ های وارداتی کرونا، تصریح کرد: نظارت بر واکسن ‌ها از جمله واکسن کرونا تا حدی دقیق و حساس و پیچیده است که به مردم اطمینان خاطر می ‌دهم هیچ واکسنی تا وقتی از فیلترهای سختگیرانه سازمان غذا و دارو عبور نکند، اصلا اجازه مصرف نخواهد داشت. یکی از مهم ترین فیلترها تاریخ مصرف واکسن ‌ها و شرایط نگهداری آنها است و امکان ندارد یک واکسنی که تاریخ مصرفش توسط غذا و دارو تعیین شده باشد و حتی یک روز از آن تاریخ گذشته باشد، اجازه دهیم که مردم استفاده کنند. ذخیره واکسن در کشور ما با تمام این ملاحظات صورت گرفته است و با تاریخ انقضای مناسب نگهداری شده و در اختیار مردم قرار می‌ گیرد.

وی همچنین در پاسخ به سوالی درخصوص شناسایی موارد مبتلا به آنفلوآنزا در کشور، اظهار کرد: تعداد موارد در حال حاضر بسیار کم است و در چندین استان کشور دیده شده است. این آنفلوآنزای فصلی از نوع H3N2 است و تقریبا تمام مواردی که پیدا کردیم از این نوع بوده است و به شدت در حال مراقبت هستیم.

رصد دقیق بیماری آنفلوآنزا/ احتمال افزایش موارد آنفلوآنزا در سال جاری

وی ادامه داد: یکی از اقداماتی که اکنون با همکاری انستیتو پاستور انجام می‌ دهیم، تولید کیت ‌هایی است که به صورت همزمان هم آنفلوآنزا و هم کووید 19 را تشخیص می ‌دهند؛ بنابراین به مردم اطمینان می ‌دهم که ما آنفلوآنزا را با دقت رصد می‌ کنیم و به محض اینکه ببینیم دارد به یک نگرانی تبدیل می‌ شود، حتما به اطلاع مردم می ‌رسانیم. ضمن اینکه پیشگیری از آنفلوآنزا و کرونا تفاوتی ندارد و باید رعایت موارد بهداشتی صورت گیرد و طبیعی است که با این رعایت ‌های بهداشتی که در حال انجام است، ما انتظار داشته باشیم موارد آنفلوآنزا کم باشد؛ اما از طرف دیگر یک امکان دیگری را هم باید در نظر گرفت و آن هم این است که وقتی در یک سال، مانند سال 99 موارد آنفلوآنزا خیلی کم دیده می‌ شود، این خطر وجود دارد که در بدن برخی افراد ایمنی نسبت به این ویروس کم می ‌شود و به دنبال آن احتمال ابتلا در سال بعد بیشتر می ‌شود و احتمال همه گیری هم به همین نسبت خواهد بود. سازمان جهانی بهداشت هم این پیش ‌بینی را کرده است که ممکن است در سال جاری موارد آنفلوآنزا بیشتر شود.

دکتر گویا عنوان کرد: شرایط بستری برای بیمار مبتلا به آنفلوآنزا تفاوتی با بیمار مبتلا به کرونا ندارد و هر بیمار مبتلا به آنفلوآنزایی که دچار دیسترس تنفسی حاد و تب ‌های شدید شود و نتواند درمان سرپایی را تحمل کند، حتما بستری می‌ شود و اینها پروتکل‌ خاص خود را دارند که همکاران رعایت می‌ کنند؛ چون برخی از این بیماران نیاز به درمان ویژه و کمک تنفسی دارند. در سال جاری و سال گذشته موارد ابتلا به آنفلوآنزا بسیار کم بوده است. سال گذشته و امسال به حد آستانه و اعلام هشدار آنفلوآنزا نرسیدیم، اما اگر چنین اتفاقی رخ دهد، حتما اطلاع رسانی خواهیم کرد.

وی با بیان اینکه خوشبختانه امسال واکسن‌ های تولید داخل آنفلوآنزای کشور را داریم، گفت: سال گذشته عمده واکسن‌ ها را وارد می‌ کردیم، اما امسال به هر دو امکان دسترسی داریم و تا جایی که بتوانیم از واکسن تولید داخل که کاملا بررسی شده است استفاده می ‌کنیم و در صورت لزوم و درصورت کمبود از منابع خارجی تهیه می ‌کنیم و در ابتدای امر هم از واکسن خارجی استفاده کردیم.

رییس مرکز مدیریت بیماری های واگیر وزارت بهداشت گفت: تزریق همزمان واکسن آنفلوآنزا و کرونا امکان پذیر است، اما ترجیح این است که این دو واکسن با فاصله از هم تزریق شوند که نگرانی وجود نداشته باشد.

وی با اشاره به اینکه کووید 19 بر کنترل اکثر بیماری‌ ها در ایران و جهان اثرگذار بوده است، عنوان کرد: بیماریابی‌ های ما از جمله در سل و HIV و… دستخوش آسیب شده است و در همه دنیا چنین بوده است، زیرا به دلیل تعداد بالای مبتلایان کرونا بخش زیادی از کار پزشکان به این بخش اختصاص یافته است، ولی تلاش کردیم با برنامه ریزی حساب شده فاصله را کم کنیم و اجازه ندهیم که به این برنامه ‌ها آسیب برسد و اکنون هم به دقت برنامه‌ ریزی می ‌کنیم خلاء هایی که در یک سال و نیم گذشته به دلیل کرونا با آن مواجه شدیم را هرچه سریع ‌تر جبران کنیم.

وی افزود: جدی ترین بیماری کشور برای ما به تعداد بیماران بستگی ندارد؛ مثلا بیماری سل یک بیماری جدی است که حتی یک مورد آن هم برایمان مهم است؛ زیرا یک مشکل جهانی است که اگر دیر عمل کنیم به سادگی قابل درمان نخواهد بود. عفونت HIV هم همینطور اهمیت دارد؛ چون تاخیر در شناسایی این بیماران یعنی تعداد بیماران افزایش می ‌یابد. در کنار کرونا مسئله بیماری‌ های گوارشی، آنفلوآنزای فصلی، بیماری ‌های قابل پیشگیری با واکسن که در شرایط حذف آنها هستیم و… قرار دارد که اهمیت دارند.

رییس مرکز مدیریت بیماری های واگیر وزارت بهداشت با اشاره به افزایش موارد ابتلا به سرخک در یک الی دو سال گذشته، تاکید کرد: البته این تعداد بسیار کمتر از چیزی است که در دنیا رخ می ‌دهد به عنوان مثال، در یکی از کشورهای همسایه یکی از بزرگترین همه ‌گیری‌ های سرخک در تاریخشان رخ داده است و ما هم روابط و تردد زیادی با کشورهای همسایه داریم و تقریبا می‌ توان گفت اکثریت موارد ابتلا به سرخک که در کشور تشخیص دادیم یا در میان مهاجرین و مسافرین بودند و یا در میان کسانی بوده است که با این بیماران ارتباط داشتند.

وی ادامه داد: هفته گذشته برنامه واکسیناسیون گسترده سرخک در استان ‌هایی که در معرض خطر بالا قرار داشتند، مانند سیستان و بلوچستان، هرمزگان و بخش‌ های جنوبی کرمان را برای کودکان زیر 5 سال و افراد زیر 15 سالی که در معرض خطر بیشتر در بین مهاجرین بودند، انجام دادیم و خوشبختانه برنامه خوب و موفقی بود. در رابطه با مسائل قانونی ترددها وضعیت کاملا مشخص است که از وظایف سایر سازمان‌ ها است.

وی افزود: درمورد تزریق دُز اول واکسن کرونا با پوشش بالای 90 درصد روبرو هستیم، هرچند دلمان می ‌خواهد از این میزان هم بالاتر رویم. طبیعی است که وقتی پوشش از 90 درصد بالاتر رود، میزان کسانی که برای اولین بار مراجعه می‌ کنند کاهش می‌ یابد، البته از این امر راضی نیستیم، چون می خواهیم به پوشش بالاتر برسیم و از مردم می ‌خواهیم برای دریافت واکسن مراجعه کنند.

دکتر گویا گفت: سیاست‌ های تشویقی دیگری هم درنظر گرفتیم و عمدتا بر این اساس است که واکسیناسیون سیار در مناطقی که پوشش واکسن بالا نیست صورت گیرد. هر کسی که دُز اول را تزریق کند، می ‌داند یک دُز ایمنی کافی ایجاد نمی ‌کند و اطمینان خاطر داریم همه آنها برای دُز دوم مراجعه می‌ کنند

فهرست